Wstęp
Rama III, znany również jako Poramin Maha Dżessadabodindra, był trzecią osobą na tronie Syjamu, obecnie Tajlandii. Urodził się 31 marca 1787 roku i panował od 21 lipca 1824 roku aż do swojej śmierci 2 kwietnia 1851 roku. Jego panowanie przypadło na czas intensywnych zmian politycznych i militarnych w regionie Indochin. Rama III jest postacią kontrowersyjną, nie tylko ze względu na swoje osiągnięcia, ale także na skomplikowane okoliczności związane z jego sukcesją. Jego rządy były charakterystyczne dla epoki, w której Tajlandia dążyła do umocnienia swojej pozycji w regionie oraz do kontaktów z zachodnimi mocarstwami.
Młodość i Wczesne Życie
Książę Tub, bo tak brzmiało imię młodego Dżessadabodindry, przyszedł na świat jako syn księcia Isarasundhorna i jego konkubiny, Chao Chom Manda Riam. Od najmłodszych lat był świadkiem niepokojów politycznych, które towarzyszyły jego rodzinie. Po koronacji ojca w 1809 roku, młody książę zyskał pierwsze doświadczenia polityczne, gdy musiał stłumić powstanie przeciwko nowemu królowi. Sukces w tej misji przyczynił się do jego uznania w oczach ojca oraz społeczności królewskiej.
Po zdobyciu uznania król mianował go księciem Dżessadabodindra i powierzył mu stanowisko ministra handlu i spraw zagranicznych. W tej roli książę zyskał cenne doświadczenie w kontaktach z zagranicą, zwłaszcza z Chinami, co miało duży wpływ na późniejsze aspekty jego rządów. Jego zainteresowanie kulturą chińską przejawiało się między innymi w architekturze świątyń budowanych w czasie jego panowania.
Sukcesja na Tron
W 1824 roku doszło do kluczowego wydarzenia w historii Syjamu – śmierci króla Buddhy Loetla Nabhalai. Bez wytycznych co do sukcesji tronu, pojawiła się kontrowersja dotycząca wyboru nowego monarchy. Zgodnie z tradycją insygnia królewskie powinny przypaść książęciu Mongkutowi, synowi królowej. Jednakże szlachta wybrała Dżessadabodindrę jako bardziej odpowiedniego kandydata ze względu na jego doświadczenie w sprawach państwowych.
W rezultacie Dżessadabodindra został koronowany na króla Ramę III. Jego matka, Riam, otrzymała honorowy tytuł Księżnej Matki Srisuralai. Książę Mongkut, mimo że był pełnoprawnym następcą tronu, zdecydował się poświęcić życie stanowi duchownemu i nie angażować się w politykę.
Relacje z Zachodem i Traktat z Brytyjczykami
Rządy Dżessadabodindry przypadły na czas wzrostu kolonialnych ambicji mocarstw zachodnich. W 1823 roku rozpoczęła się pierwsza wojna angielsko-birmańska, a Brytyjczycy zwrócili się do Syjamu o wsparcie militarne. Rama III postanowił wesprzeć wojska brytyjskie dostarczając im tajskie okręty oraz słonie do transportu przez birmańskie dżungle.
W zamian Brytyjczycy obiecali przyłączenie części zdobytych terytoriów do Tajlandii. Niemniej jednak relacje między Tajlandią a Brytyjczykami stały się napięte po incydencie związanym z ewakuacją birmańskiego miasta Mergui przez tajskie wojska. Aby uniknąć konfliktu, Rama III zdecydował o wycofaniu armii tajskiej z Birmy.
W 1825 roku doszło do negocjacji pokojowych między Tajlandią a Brytyjczykami, które zaowocowały podpisaniem traktatu Burneya. Był to pierwszy pakt zawarty przez Tajlandię z zachodnim mocarstwem i ustanawiał zasady wolnego rynku oraz obniżał cła dla zagranicznych statków handlowych.
Rebelia Anouvonga i Konflikty z Laosem
Jednym z najważniejszych wydarzeń podczas panowania Ramy III była rebelia laotańskiego króla Anouvonga. Anouvong, który wcześniej był jeńcem Syjamu, postanowił wykorzystać zamieszanie polityczne po śmierci króla Buddhy Loetla Nabhalai i wyzwolić swoje królestwo spod dominacji Bangkoku. W 1825 roku zdobył miasto Korat i zmusił je do ewakuacji.
Jednakże opór mieszkańców Koratu doprowadził do klęski Anouvonga. Rama III wysłał armię swojego brata Maha Sakdi Ponsepa do walki z rebeliantami. Kampania zakończyła się sukcesem dla tajskich wojsk; Wientian został zdobyty, a Anouvong uciekł do Wietnamu. W odpowiedzi na dalsze działania Anouvonga Rama III zdecydował o zrównaniu Wientianu z ziemią w 1827 roku.
Kultura i Religia za Czasów Ramy III
Rama III był nie tylko wojownikiem, ale także wielkim miłośnikiem kultury buddyjskiej oraz sztuki. Jego panowanie zaowocowało znacznym rozwojem budownictwa sakralnego – wzniesiono lub odrestaurowano wiele świątyń buddyjskich, w tym Wat Pho, gdzie powstał pierwszy uniwersytet w Tajlandii.
Król był znany ze swojej religijności – regularnie udzielał jałmużny biednym oraz uwalniał zwierzęta podczas ważnych świąt buddyjskich. Budując świątynie w stylu chińskim oraz inne monumentalne obiekty architektoniczne, starał się integrować różne wpływy kulturowe obecne w regionie.
Śmierć i Dziedzictwo Ramy III
Dżessadabodindra zmarł 2 kwietnia 1851 roku pozostawiając po sobie mieszane dziedzictwo. Nie pozostawił wytycznych dotyczących następstwa tronu, co doprowadziło do tego, że tron obją
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).